Vấn-đề thiếu chăm-sóc khẩn-cấp cho bệnh-nhân khi lên cơn đau tim

Sự hiểu biết y-học về các nguyên-nhân  và cách phòng ngừa các cơn đau tim đã tiến-bộ rất nhiều, tuy nhiên trên 16 triêungười bị bệnh tim mạch vành (coronary heart disease) tại Hoa-kỳ vẫn còn gần nửa triệu người chết mỗi năm.

Bác sĩ Elizabeth Navel , giám đốc viện National Heart, Lung and Blood Institute nhận-định như sau” Đây không phải là vì sự phòng ngừa không tốt .Thật vậy tỉ-lệ tử vong về bệnh tim đã giảm nhanh trong những thập niên qua nhờ sự cải-tiến về phòng- ngừa và trị-liệu.”  Theo bác-sĩ Navel thì điều đáng lo ngại là sự thiếu hiểu-biết chi-tiết về các nguyên- nhân của bệnh tim và sự thiếu quan-tâm về những gì cần phải làm đối với bệnh này.

Tỉ-dụ, nghiên-cứu cho biết là động mạch bị nghẹt của một bệnh-nhân phải đươc thông trong vòng một tiếng đồng hồ nếu không tim sẽ bị tổn-hại vĩnh- viễn. Tuy nhiên, các thăm dò mới nhất cho thấy chỉ có khoảng 10% bệnh-nhân đươc nhập viện kịp thời vì đôi khi họ không chịu hiểu điều gì đang xẩy ra cho họ. Và phần lớn những người tới bệnh viện nhanh chóng thì lại không đươc điều-trị thích-đáng  bởi vì nhiều bệnh-viện không có đủ phương-tiện mà lại cũng không muốn chuyển bệnh-nhân đi nơi khác. 

Ngoài ra, theo nghiên cứu mới đây thì mặc dầu có thuốc ngăn-ngừa các cơn đau tim tái-phát ,nhưng nhiều bác sĩ kê thuốc không đúng liều-lượng hoặc nhiều bênh-nhân ngưng uống thuốc sau vài tháng thay  vì  uống suốt đời. 

Kết-quả là giữa những gì có thể làm và những gì đang xẩy ra chẳng còn ăn khớp với nhau.  

Các bác-sĩ chuyên khoa tim gọi khoảng thời gian một giờ để có thể cứu-vãn các cơ tim khi động mạch bị nghẽn là “ giờ vàng ngọc”. Theo các bác sĩ này thì đây chính là một thông-điệp rất khó truyền-đạt một  phần vì người ta thường  phủ-nhận hay không nhận ra các triệu-chứng của một cơn đau tim. Ấn-tương về cơn đau tim trong dân chúng hoàn toàn sai lệch. Bác-sĩ Eric Peterson thuộc Đai-học Duke University nói “ Người ta thuờng hình-dung khi lên cơn đau tim môt ngưòi phải ôm ngực, nhăn nhó vì đau đớn. Nhưng thực ra cơn đau chỉ như một sức nặng đè lên ngực làm khó thở mà thôi”

Phần đông bệnh-nhân do dự quá lâu trước khi gọi cấp-cứu vì mong rằng không phải là cơn đau tim và rồi các triệu-chứng sẽ tan biến.

Ít nhất có tới phân nửa số bệnh-nhân không gọi xe cấp-cứu mà trong khi đang  lên cơn đau lại tự lái xe  hoặc nhờ người quen chở hoặc có khi đi bộ tới bệnh viện. Nhiều bệnh-nhân nói là họ ngại không muốn xe cứu thương tới nhà, điều đó cũng có thể hiểu đươc nhưng rất nguy-hại đến tính mạng.

Bác sĩ George Sopko thuộc viện National Heart, Lung and Blood Institute nói:“Đôi khi cũng không phải là cơn đau tim. Nhưng kiểm-chứng vẫn tốt hơn là có vấn-đề mà không đươc chữa trị”.

Ngoài ra cũng còn vấn-đề là bác-sĩ phải quyết-định  dùng một trong hai loai trị-liệu nào để thông động mạch bị nghẹt

Cách thứ nhất là dùng thuốc làm tan cục đông máu  như tPA (tissue plasminogen activator). Đây là một trị-liệu mới, nhưng loại thuốc làm tan cục đông máu tốt nhất cũng chỉ thông động mach được tới 60 đến 70 phần trăm mà thôi. Hơn nữa khi dùng thuôc này bệnh-nhân dễ bị xuất-huyết. Cứ  200 bệnh-nhân thì một người  bị xuất-huyết não gây nên đột-quỵ (stroke) 

Cách thứ hai là tạo hình mạch (angioplasty). Một ống nong (stent) đươc luồn vào trong động mach để thông chỗ nghẹt  Phương-pháp này thích-hơp nhất trong khi bệnh-nhân đang lên cơn đau tim hoặc  vài giờ sau khi lên cơn. Khó-khăn là phương-pháp này cần một phòng thông tim  (cardiac catherization laboratory), những bác-sĩ chuyên môn và nhân-viên túc-trực 24/24. Vì vậy rất ít bệnh-nhân đươc điều-trị bằng phương-pháp này. Thật đáng tiêc bởi vì với phương pháp này động mạch có thể đươc thông tới 95-96% và chưa có xẩy ra trường- hợp xuất- huyết não nào. Sở dĩ phần lớn các bệnh-viện không thực-hiện phép tạo hình mạch vì không có đủ số bệnh-nhân , nên cách duy-nhất là chuyển bệnh-nhân nhanh-chóng tới bệnh-viện khác có phưong-tiện  nhưng thuờng ra không phải dễ-dàng vi lý-do không bệnh-viện nào muốn làm như vậy. Nguyên-nhân là vì nếu  bệnh-viện chuyển một bệnh- nhân có bệnh tim sang nơi khác thì tiền bồi-hoàn của Medicare sẽ bị giảm chung cho toàn bộ các dịch vụ trị-liệu các  bệnh khác như viêm phổi, đau thận…Còn  đối với các vùng nông-thôn thì phép tạo hình mạch chẳng làm sao  thực-hiện nổi. 

Tóm lai thông động mạch là một chuyên khó- khăn, nhưng vấn-đề phải làm sao cho mỗi bệnh-nhân được kê đúng thuốc, đúng liều lương và ý-thức đươc là phài uống thuốc đều đặn suốt đời cũng nan-giải không kém...

 Sơ-đồ giải-thích phép tạo hình mạch

 Ống thông đươc luồn vào trong mạch  từ nơi bẹn
 (catheterentrance)                                                                                

               Sau khi ống thông đươc luồn tới  tim thì thuốc màu (dye) đươc chích  vào máu

(A) ống nong (stent) bao quanh quả bóng còn xẹp gắn vào đầu ống thông đươc đẩy tới chỗ nghẹt của động mạch
(B) quả bóng đươc thổi phồng đẩy ống nong nở rộng ra để ép mảng làm nghẹt vào sát thành động mạch
(C) động mạch sau khi thông, máu chảy điều-hòa trở lại