T́m hiểu về ung thư tiền liệt tuyến
Bác sĩ Đ́nh Kha
Tiền liệt tuyến nằm dưới bọng đái, bàng quang, sau xương mu, trước trực tràng. Nó bao quanh niệu đạo sau. Vai tṛ chủ yếu là bài tiết tinh dịch giúp nuôi dưỡng và vận chuyển tinh trùng.
Ung thư tiền liệt tuyến là sự phát triển bất thường và quá mức của những tế bào của tiền liệt tuyến tạo thành ung thư.
Cho đến nay, có rất nhiều công tŕnh nghiên cứu về nguyên nhân g ây nên bệnh ung thư này nhưng chưa biết đựơc rơ ràng, chỉ biết rằng bướu ác của tiền liệt tuyến, c̣n được gọi là ung thư, không liên quan ǵ đến bướu lành của tiền liệt tuyến.
Không có mối liên quan về đặc tính di truyền giữa cha mẹ với con cái
Những đối tựơng nào, những độ tuổi nào dễ mắc phải bệnh này nhất
Độ tuổi trên 50 là độ tuổi thường mắc bệnh này nhất. Tỷ lệ ung thư tiền liệt tuyến tăng lên theo tuổi. Từ 60-69 tuổi, tỷ lệ ung thư tiền liệt tuyến là 30%. Từ 70-79 tuổi tỷ lệ là 40%. Từ 80-89 tuổi, tỷ lệ là 67%.
Những biểu hiện, triệu chứng của bệnh
Ung thư tiền liệt tuyến có một thời gian tiềm ẩn rất dài, có thể từ 5-10 năm không biểu hiện triệu chứng lâm sàng, diễn tiến chậm. Đến khi mà bướu di căn qua những cơ quan khác, nó mới gây triệu chứng.
Các triệu chứng giai đoạn này như rối loạn đi tiểu, chẳng hạn bệnh nhân tiểu khó, tiểu đêm, bí tiểu, với mức độ của tiểu khó ngày càng tăng lên. Ngoài ra, triệu chứng gây chèn ép, chẳng hạn bướu lớn xâm lấn gây chèn ép hai niệu quản, giăn niệu quản, gây ứ nước hai thận. Khi bướu chèn ép hai bên niệu quản th́ bệnh nhân có thể bị suy thận, hoặc nó có thể gây chèn ép thần kinh, gây đau lưng, đau thần kinh tọa. Khi nó chèn ép vào trực tràng th́ có thể gây nên táo bón hoặc đi đại tiện khó.
Ành hưởng của của ung thư tiền liệt tuyến đến tuồi thọ
So với tất cả những ung thư khác, ung thư tiền liệt tuyến đỡ hơn v́ diễn tiến, tiềm tàng của nó rất là chậm, rất lâu. Cho nên mục tiêu phải làm sao phát hiện sớm khi c̣n ở giai đoạn sớm, điều trị kịp thời th́ khả năng tuổi thọ bệnh nhân đựơc kéo dài hơn. Bệnh này khi nó đă di căn, nó cũng đe dọa tính mạng người bệnh từng tháng, từng năm.
Tầm soát, phát hiện bệnh tiền liệt tuyến
Người ta khuyên nam giới trên 50 tuổi nên đi khám định kỳ, thăm khám qua trực tràng để đánh giá bướu như thế nào. Thứ hai, nên đi siêu âm tiền liệt tuyến để xem có dấu hiệu bất thường ǵ không. Thứ ba, xét nghiệm máu, làm PSA (kháng nguyên chuyên biệt của tiền liệt tuyến). Xét nghiệm cho kết quả b́nh thường khi PSA có giá trị từ 0-4 nanogram/ml. Khi PSA tăng trên 30 th́ tỷ lệ ung thư là 90%. Khi PSA từ 10 đến 20 th́ tỷ lệ ung thư là 70%. Khi PSA <10 th́ giá trị này tương đối hạn chế nghi ngờ. Nên khám định kỳ mỗi 6 tháng/lần.Khi bệnh phát hiện sớm th́ tiên lựơng bệnh rất tốt, thời gian sống kéo dài hơn so với những ung thư khác.
|
|
|
|
Phương pháp điều trị
Khi bệnh nhân phát hiện sớm có bướu mà chưa có di căn, chưa xâm lấn ra ngoài vỏ bao của tiền liệt tuyến th́ phương pháp hàng đầu sử dụng là mổ, cắt trọn tiền liệt tuyến. Có nhiều cách, mổ hở, mổ nội soi, mổ bằng robot. Khi cắt toàn bộ tiền liệt tuyến, bệnh nhân bất lực, không có con. Sau phẫu thuật có thể có những biến chứng như tiểu không kiểm soát, hẹp chỗ nối niệu đạo.
Ngoài việc cắt bỏ phần hư của tiền liệt tuyến, c̣n cách khác nữa là có thể cắt 2 tinh hoàn, dùng nội tiết tố điều trị để khống chế làm bướu chậ m phá t triề n. . Khi bệnh chư a di căn th́ phương pháp tốt nhất vẫn là cắt bỏ toàn bộ tiền liệt tuyến.
Cũng c̣n có trị liệu bệnh bằng phương pháp xạ trị liệu , làm bướu teo nhỏ lại. hoặc bằng hóa trị liệu dùng thuốc giống như những loại ung thư khác. Tuy nhiên, hiệu quả của các phương pháp này rất thấp.
Từ 50 tuổi trở lên nên đi khám định kỳ để phát hiện sớm những ung thư khi nó c̣n tiềm tàng, chưa di căn để kịp thời điều trị.
Khi phát hiện sớm th́ cắt toàn bộ tiền liệt tuyến và khối u. Ngoài ra, cắt tinh hoàn và dùng nội tiết tố điều trị th́ có tỷ lệ tái phát trở lại. Bác sĩ phải theo dơi định kỳ để phát hiện những bướu tái phát. Giai đọan đầu th́ theo dơi mỗi tháng. Sau đó, cứ 3 tháng thử lại PSA máu để xem, nếu mức độ PSA tăng lên trở lại th́ đây là dấu hiệu tái phát.
Để ngăn chặn tỷ lệ PSA lên cao người ta dùng nội tiết tố sinh dục nữ để làm dung ḥa nội tiết tố sinh dục nam. Tuần đầu chỉ định dùng 10mg, tức 10 viên. Tuần thứ hai, dùng 5mg, tức 5 viên. Sau đó, dùng 1mg, tương đương 1 viên/ngày liên tục suốt 2 năm.
Cho đến hiện nay, người ta cũng chưa biết đựơc nguyên nhân rơ ràng của ung thư tiền liệt tuyến. Cho nên cũng chưa xác định rơ cách pḥng chống ung thư này. Lời khuyên vẫn là khám định kỳ ở những người trên 50 để phát hiện ung thư sớm, điều trị kịp thời th́ hiệu quả cao.
(theo Trà Mi)
Bài đọc thêm
Các nguyên-nhân và cách sàng lọc ung-thư tiền-liệt-tuyến
Phương-pháp mới định bệnh ung thư tiền- liệt- tuyến
Khó khăn trong việc định bệnh tiên-liệt-tuyến
So sánh các phương-pháp trị-liệu ung-thư tiền-liệt-tuyến