Cng dụng của b đao trong ăn uống v trị bệnh

B đao hay b  xanh (tn khoa học l Benincasa hispada) l loi thực vật thuộc họ Bầu b dạng dy leo, tri ăn được, thường dng nấu ln như một loại rau. Bản địa của b đao l vng Đng Nam nhưng nay phổ biến trồng khắp từ Nam sang Đng

Cy b đao cần sức nng mới mọc nhưng tri của n th chịu được nhiệt độ thấp, c thể để qua ma đng m khng hư mặc d dy b đao chỉ mọc năm một, đến đng th tn. L b đao xe, hnh bầu c lng gip, bề ngang 10-20 cm. Hoa b đao sắc vng, mọc đơn.

Go to fullsize image

Go to fullsize image

Khi cn non, tri b đao mu xanh lục c lng tơ. Với thời gian tri ngả mu nhạt dần, lốm đốm "sao" trắng v thm lớp phấn như sp. Tri b đao gi c thể di đến 2 m, hnh trụ, trong c nhiều hạt dng dẹp. B đao thường trồng bằng gin nhưng cũng c thể để b trn mặt đất như dưa.

Trong tri b đao c nhiều chất dinh dưỡng v hoạt chất sinh học qu. Trong 100g thịt tri b đao c: protein O,4g, cc chất đường bột 2,4g, canxi 19mg, phtpho 12mg, sắt 0,3mg, carten 0,01mg, vitamin B1 0,01 mg, vitamin B2 0,02mg, vitamin PP 0,3mg, vitamin C 16mg v nhiu hoạt chất sinh học khc

 

Chế biến mn ăn từ tri b đao

 

Vo ma chay, b đao thường được nấu với nấm rơm, tu hủ, khi nấu xong cho vo một t ng gai xắt mịn, dầu phi với củ kiệu cho vng, l chng ta đ c mn canh chay thơm ngon rồi...

 

Ở những hội thi về những mn ăn chay, tri b đao được chế biến thnh nhiều mn ăn từ sự sng tạo, ngoi ra n cũng được cắt tỉa thnh những tc phẩm v cng đặc sắc, tạo nn bức tranh nghệ thuật độc đo, như: tc phẩm rồng bay phụng ma, hay loan phượng giao duyn... Rồi cũng c thể tỉa thnh những đa hồng, hấp hơi chn, ghim vo khoanh b, đặt ln thố canh mới thực hiện xong, cho t l ng được tải ra cho giống l bo, để mn ăn thm phần sinh động.

 

Ngoi ra mn hỉ lạc cũng khng km phần hấp dẫn, đ l lựa mua m căn, cắt khoanh trn, ướp với gia vị, cho thm cht xu sa tế, phi dầu cho thơm rồi để m căn vo xo chn. Sau cng cắt khoanh b đao, khot bỏ phần ruột, sao cho vừa với khoanh m căn, rp hai phần ny vo, hấp chn, mn ăn ny c vị hơi lạt, khi hấp cho thm ng v cần ty...

 

Nếu ni về mn B đao kho lạt th cũng rất dễ thực hiện, cứ phi dầu cho thơm, rồi cho vo nước tương ngon, một t nước chn, muối, tiu, đường, bột ngọt, cọng ng, cần tu, sau đ mới cho tu hủ chin cắt miếng, củ cải trắng, nấm rơm, c chua, sau cng l b đao xắt miếng lớn, đợi si, cho thm ng gai, rồi tắt lửa l ta đ c mn ăn chay ngy đ rồi.Cn mn gỏi b đao bạn cũng nn thực hiện thử, b đao được xắt thnh cọng, rửa sạch, để ro, chần sơ với nước si c t muối, khng chn qu, m căn luộc chn x sợi, tu hủ ki chin phồng, bẻ từng miếng nhỏ, nấm rơm luộc chn, đậu phộng (nếu c), muỗng canh hnh dầu, cht chanh đường, rau thơm... Cc thứ trộn đều nhau. Thế l xong!!!

 

Ngoi ra, ngy tết n cũng l mn mứt truyền thống, rồi trong bữa ăn hng ngy cũng l một mn canh khi nấu chung với thịt, tp, c tht lt, vị ngọt tự nhin của n gip ta c bữa cơm ngon khi mn canh ny đi km với c hay thịt kho tiu...

Đọt non, l v ngọn b đao cũng c thể hi dng như rau.

B đao một vị thuốc

 

Đại bộ phận tri b đao l nước v khng c chất bo. Cc nghin cứu hiện đại cho thấy trong b đao hm lượng natri rất thấp, nn c tc dụng trị liệu tốt đối với những bệnh xơ cứng động mạch, bệnh động mạch vnh tim, bệnh tăng huyết p, vim thận, ph thũng...

 

Đặc biệt, b đao cn l một vị thuốc với tn l "đng qua", đ được sử dụng từ rất lu đời trong Đng y .. Tc dụng phng bệnh v chữa bệnh của b đao đ được ghi lại trongThần Nng bản thảo kinh - bộ sch thuốc cổ nhất của Đng y được viết ra từ đầu Thin nin kỷ thứ nhất.

 

Ton bộ cy b đao ---thn, l, quả, vỏ quả, hạt --- đều l những vị thuốc. Theo Đng y: thịt tri b đao c vị ngọt, tnh hơi lạnh, vo cc kinh tỳ, vị, đại trng v tiểu trng, c tc dụng lợi thủy, thanh nhiệt, tiu đờm, giải độc, dng để chữa cc chứng: ph thũng, ho suyễn, tiểu tiện nhỏ giọt, sốt nng, tiểu đường... Hạt b đao c vị ngọt, tnh mt, vo kinh can; c tc dụng nhuận phế, ha đờm, tiu thũng dng để chữa cc chứng: sưng phổi (phế ung), ho nng nhiu đờm (đờm nhiệt khi thấu), thủy thũng, cước kh, trĩ lở lot,... Vỏ tri b đao c vị ngọt nhạt, tnh mt, vo cc kinh tỳ v ph; c tc dụng lợi thủy, tiu thũng, dng chữa chứng: ung thũng, thủy thũng, ỉa chảy... L b đao dng để chữa tiểu đường, sốt rt, tả lị, thũng độc... Dy b đao (thn) vị đắng, tnh lạnh, c tc dụng hoạt lạc thng kinh, ha kh huyết, trừ phong thấp...

 

Dưới đy l một số  p dụng cụ thể

 

- Chữa đi khng thng do bng quang nhiệt, hoặc đi đục ra chất nhầy: Vỏ b đao sắc đặc, uống nhiều đi sẽ thng (theo Nam Dược Thần Hiệu của Tuệ Tĩnh).

- Chữa ph thũng (cả mnh mẩy v mặt đều ph): B đao, hnh củ, nấu với c chp ăn th sẽ khỏi (Nam Dược Thần Hiệu)

Cũng c thể lm như sau: Vỏ b đao tươi 30g (kh 10g) sắc đặc uống hng ngy 2 - 3 lần. Uống nhiều cũng khng c tc dụng phụ (Thực vật dược dụng chỉ nam).

- Chữa ph khi c thai: B đao v đậu đỏ lượng bằng nhau (khoảng 40g) nấu canh ăn (khng cho muối

- Chữa ung nhọt ở phổi hoặc đại trng (phế ung, trng ung): Hạt b đao, bồ cng ạnh, kim ngn hoa, dĩ (sống), l diếp c, mỗi thứ 40g rễ lau 20g; hạt đo ct cnh, cam thảo mỗi thứ 10g sắc uống (Tổ thực phổ ha Trung thảo dược phương).

- Chữa chn m đầu ngn tay sưng đau: Lấy l b đao gi nt, xo với giấm, đắp rịt vo chỗ đau, kh lại thay (kinh nghiệm dn gian).

- Trị cảm nắng, phiền kht: Lấy b đao gi vắt lấy nước, uống nhiều lần sẽ đỡ (Thực vật dược dụng chỉ nam).

- Ho g, vim chi kh quản: Hạt b đao 15g, trộn thm t đường phncng gi nt, chiu nước si vo uống ngy 2 - 3 lần (Tố thực phổ ha Trung tho dược phương).

- Chữa chứng tiu kht (đi tho đường - Kht uống nước nhiều, tiểu tiện nhiều): Thịt tri  b đao 30g, vỏ tri b đao 30g, hong lin 9g sắc uống (Thực vật dược dụng chỉ nam).

- Chữa hen suyễn: Lấy tr i b non (khi cuống hoa chưa rụng), đem bổ ra nht đường phn vo trong, cho vo nồi hấp chn (Sch Trung y b nghiệm phương hối bin ni rằng ăn 4 - 5 quả sẽ khỏi; c thể thử dng).

- Chữa tn nhang, lm đẹp da mặt: Hạt b 350g, hạt sen 30g, bạch chỉ 15g, tất cả nghiền mịn. Hng ngy sau bữa cơm, uống một tha bột đ v chiu bằng nước si (Tố thực phổ ha Trung thảo dược phương).

- Thuốc lm đẹp da mặt: B đao 1 quả rượu 1500g, nước 1000g, mật ong 500g. Dng dao tre cạo hết vỏ v cắt b thnh những miếng nhỏ; cho vo nồi đồng, cho rượu v nước vo đun đến khi b nt nhừ; cho vo r tre c lt vải lọc lấy nước cốt. Cho nước cốt vo nồi c thnh cao đặc, sau đ cho mật vo đun thm vi pht. Khi nguội cho vo lọ nt kn, dng dần. Hng ngy dng đũa tre lấy ra một cht, trộn đều với nước bọt, bi ln mặt v lấy tay xoa đều.

Ch : Khng cho thuốc tiếp xc với đồ sắt, lm mất tc dụng (Tố thực phổ ha Trung thảo dược phương).                                                                                                              --Trị trng độc do ăn c nc, tm v cc loại c khc: Lấy b đao tươi gi nt, vắt lấy nước, uống thật nhiều (Thực vật dược dụng chỉ nam).

- Trị xụn lưng do lao động: vỏ b đao đốt thnh than tn bột uống với rượu. Mỗi lần 6g.

- Trị phạm phng (Phng sự qu độ gy ốm yếu mệt mỏi, suy nhược): vỏ b đao sao vng 12g, sắc uống. Ngy 3 lần.

- Trị cc chứng ung thư

Phối hợp trong ung thư gan c bng: B đao 300g, canh sườn lợn 1000ml. Dầu ăn 60g, muối ăn 3g, rượu gạo 9g. BĐ bỏ vỏ, ruột, cắt miếng vung xo, rồi cho canh sườn lợn nấu si nhỏ lửa 15, thm gia vị rượu nấu 3. Ăn tất cả ngy 1 lần, liền một tuần.

Ung thư gan trong thời gian xạ trị v sau phẫu thuật  Thịt chn gi 100g, măng vụ đng 100g. Nấm hương vụ đng 20g. Giăm bng 30g. Đậu xanh 10-20 hạt. Muối < 4g, dầu vừng 50g. Rượu vang 5g. Cc thứ tẩm gia vị cho chn rồi tưới dầu ln.

Ung thư họng: B đao tươi 300g, hạt dĩ 50g, dầu ăn, gia vị. Nấu dĩ trước cho bung ra mới cho b đao vo nấu chn, gia vị. Ăn ci uống nước. Chia 2 lần ăn hết trong ngy.

Ung thư trực trng, kết trng: đng qua nhn (hạt b đao) 15g, đại hong 10g, đan b 16g, đo nhn 10g, phc tiu 8g. Sắc uống ngy 1 thang.

Ung thư phổi: Đng qua nhn (hạt b đao) 15g, sa sm 15g, sơn dược 20g, cp phấn 15g, dĩ 20g, phục linh 20g, tử sm 20g, bạch cấp 16g, bối mẫu 10g, đng trng hạ thảo 5g, chnh cam thảo 6g, tam thất 4g, bạch anh 30g, đng qua nhn 20g, l căn tươi 20g, dĩ 30g. Sắc uống ngy 1 thang.

Ung thư tế bo nhung lng thượng b, chửa trứng: Đng qua nhn 30g, xch tiểu đậu 30g, ngư tinh thảo 30g, bại tương thảo 15g, a giao 15g, tử thảo 10g, đương quy 20g, cam thảo 10g. Sắc uống mỗi ngy 1 thang.